در شرایطی که محدودیتهای مسیرهای دریایی همچنان ادامه دارد، کریدور ریلی چین–آسیای مرکزی–ایران بهتدریج از یک گزینه جایگزین به یکی از ستونهای اصلی تجارت دو کشور تبدیل شده است. اظهارات یک مقام رسمی اتاق بازرگانی ایران در هفتهای که گذشت، تصویری روشن از مقیاس این تحول ارائه میدهد و برای بازرگانانی که قصد واردات از چین را دارند، پیامدهای مهمی دارد.
قطارهای باری چین به ایران هر روز چند بار حرکت میکنند
صدرالدین نیاورانی، نایبرئیس کمیسیون صادرات اتاق بازرگانی ایران، در گفتوگو با رسانه اقتصادی «اقتصاد ۱۲۰» اعلام کرد که در حال حاضر قطارهای باری چین به ایران هر روز چندین حرکت دارند و در هر حرکت حدود ۶۰ واگن ۷۰ تنی به سمت ایران بارگیری میشود. به گفته او، همین تداوم جریان کالاست که تاکنون از بروز کمبود کالا در بازار داخل جلوگیری کرده است. منبع: خبرفارسی / اقتصاد ۱۲۰.
این رقم را باید در مقایسه با ابتدای سال ۲۰۲۶ ارزیابی کرد؛ پیش از تشدید تنشها در خلیج فارس، آمارهای بینالمللی حاکی از آن بود که این قطارها تقریباً هفتهای یک حرکت داشتند و در بهار امسال به یک قطار در هر سه تا چهار روز رسیده بود. رسانه انگلیسیزبان WANA نیز در گزارش ۷ سپتامبر خود با استناد به همین اظهارات، از «چندین حرکت روزانه قطارهای باری چین به ایران» خبر داده است. منبع: WANA News.
چرا کریدور ریلی در کانون توجه قرار گرفته است؟
از زمان تشدید درگیریها و عملاً بسته شدن تنگه هرمز برای کشتیهای تجاری غیرهمسو، بخش قابل توجهی از جریان کالا میان چین و ایران به مسیرهای زمینی منتقل شده است. کریدور ریلی از مسیر قزاقستان و ترکمنستان و از گذرگاه ریلی اینچهبرون وارد خاک ایران میشود و بهدلیل قرار گرفتن در قلب اوراسیا، در برابر فشارهای دریایی که ناوگانهای نظامی میتوانند بر آن وارد کنند، آسیبپذیری بسیار کمتری دارد.
البته باید واقعبین بود: ظرفیت حمل ریلی در مقایسه با کشتیهای اقیانوسپیما بسیار محدودتر است و نمیتواند بهتنهایی جایگزین کامل کشتیرانی شود. ارزش این مسیر بیشتر در نقش یک «شریان پشتیبان» است؛ یعنی وقتی مسیر دریایی با تأخیر، گرانی بیمه جنگی و کمبود فضای بار مواجه میشود، ریل از توقف کامل زنجیره تأمین جلوگیری میکند.
مزایا و محدودیتهای حمل ریلی نسبت به سایر شیوهها
برای واردکننده ایرانی، مقایسه عملی سه شیوه اصلی چنین است:
- زمان حمل: مسیر ریلی از شهرهایی مانند شیان به تهران حدود ۱۵ تا ۲۳ روز طول میکشد؛ سریعتر از دریا که در شرایط فعلی گاه به ۴۰ تا ۵۰ روز هم میرسد، اما کندتر از حمل هوایی از چین به ایران که برای کالای فوری ۵ تا ۷ روزه است.
- هزینه: تعرفه ریلی معمولاً میان حمل دریایی و هوایی قرار میگیرد و برای کالاهای متوسط ارزش و حجم بالا، تعادل بهتری میان قیمت و سرعت ارائه میدهد. برای محاسبه دقیق هزینه حمل از چین به ایران در هر شیوه، مشاوره تخصصی ضروری است.
- پایداری: برخلاف دریا که به شرایط هرمز گره خورده، جدول حرکت قطارها نسبتاً منظم است و قابل برنامهریزی دقیقتر.
توصیههای عملی برای واردکنندگان ایرانی
۱. زودتر رزرو کنید: افزایش تقاضا برای ریل و جاده، فضای بار را پر کرده است. بهتر است حداقل دو تا سه هفته زودتر از موعد دلخواه، بار خود را ثبت کنید.
۲. کالا را با مسیر مناسب جفت کنید: کالای فوری و فسادپذیر با هوا، کالای سنگین و کمارزشتر با ریل یا دریا، و بارهای حساس با ترکیب چند شیوه حمل شود. تیم حمل چین (حمل چین) برای انتخاب مسیر، نیاز شما را بررسی میکند.
۳. مسائل گمرکی را از قبل حل کنید: ثبت سفارش، کد تعرفه و مجوزهای استاندارد را پیش از حرکت قطار نهایی کنید تا بار در مرز یا مقصد معطل نشود. راهنمای قوانین واردات و خدمات ترخیص کالا میتواند در این مسیر کمکتان کند.
۴. صورتوضعیت چندمسیره بچینید: تجربه نیمه اول ۲۰۲۶ نشان داد بازرگانانی که فقط به یک مسیر وابسته بودند بیشتر آسیب دیدند. ترکیب ریل، جاده، دریا و هوا، تابآوری زنجیره تأمین شما را بالا میبرد.
جمعبندی
تصمیمگیری درباره باربری چین به ایران دیگر یک انتخاب ساده میان «دریا یا هوا» نیست؛ ساختن یک سبد حمل چندمسیره، مزیت رقابتی اصلی واردکنندگان موفق در این دوران است. افزایش چشمگیر تعداد قطارهای باری چین به ایران، خبر خوبی برای بازرگانان ایرانی است: ظرفیت لازم برای ادامه تجارت، حتی در سختترین شرایط ژئوپلیتیک، وجود دارد و در حال گسترش است.
برای دریافت آخرین نرخها و برنامه حرکت قطارهای این هفته، همین حالا از طریق صفحه تماس با ما یا واتساپ با کارشناسان حمل چین در ارتباط باشید.