هفته منتهی به ۲ سپتامبر ۲۰۲۶، خبرهای متعددی از مسیرهای دریایی و سیاسیِ مرتبط با ایران و چین منتشر شد که مستقیماً بر حمل و نقل از چین به ایران تأثیر میگذارد. موضوع اصلی این هفته، تشدید تحریمهای آمریکا، بسته ماندن عملیاتی تنگه هرمز و تصمیم شرکتهای دولتی کشتیرانی چین برای عبور نکردن از این آبراهه است. برای واردکنندگان ایرانی که کالای خود را از بنادر جنوبی چین یا بازارهایی مانند ایوو ارسال میکنند، درک این تحولات به معنی مدیریت بهتر هزینه، زمان و ریسک محموله است.
تحریمهای جدید آمریکا و واکنش پکن
روز ۲۵ اوت ۲۰۲۶، وزارت خزانهداری آمریکا تحریمهای گستردهای را علیه شبکهای متشکل از بیش از ۶۰ شرکت، واسطه و نفتکشِ مرتبط با ایران اعلام کرد. این تحریمها با هدف محدود کردن صادرات نفت ایران و کاهش توانایی تهران برای دور زدن تحریمها طراحی شدهاند. در این میان، چین بهعنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، در کانون توجه قرار گرفته است.
پکن در واکنش به این اقدامات اعلام کرد که تحریمهای یکجانبه آمریکا را به رسمیت نمیشناسد و از منافع مشروع خود دفاع خواهد کرد. سخنگوی وزارت خارجه چین تأکید کرد که واشنگتن با ابزارهای فرامرزی، نظم اقتصادی جهان را تهدید میکند. این موضعگیری نشان میدهد که چین قصد ندارد بهسادگی از خرید نفت ایران دست بکشد، اما عملیات کشتیرانی واقعی نشان میدهد فعالیتها با احتیاط بیشتری انجام میشود. منبع: نیویورک تایمز چینی.
نفتکشهای دولتی چین از تنگه هرمز عبور نمیکنند
بر اساس گزارش رویترز و دادههای رهگیری دریایی، دو شرکت بزرگ دولتی کشتیرانی چین — COSCO Shipping Energy Transportation و China Merchants Energy Shipping — از اواخر جولای ۲۰۲۶ عبور نفتکشهای خود از تنگه هرمز و بابالمندب را متوقف کردهاند. این دو شرکت بیش از ۱۰۰ نفتکش بزرگ (VLCC) در اختیار دارند و پیش از جنگ، تقریباً نیمی از واردات نفت خاورمیانهای چین را حمل میکردند.
اکنون این کشتیها در خارج از خلیج فارس پهلو گرفتهاند و بار خود را از طریق انتقال کشتیبهکشتی (ship-to-ship) در آبهای عمان یا فجیره دریافت میکنند. این روش باعث افزایش زمان سفر، هزینه بیمه و نرخهای حمل میشود. برای کالاهای غیرنفتیِ ارسالی از چین به ایران نیز همین فضای پرریسک، بیمه و نرخ حمل را بالا برده است. منبع: Iran International.
هزینه حمل کالا به ایران هنوز با نرخهای دوران جنگ محاسبه میشود
علیرغم کاهش ریسکهای نظامی در برخی روزها، هزینه حمل کالا از چین به ایران هنوز با نرخهای بالای دوران جنگ محاسبه میشود. به گزارشهای تجاری، یک کانتینر ۴۰ فوتی که در شرایط عادی با حدود ۲۵۰۰ تا ۳۵۰۰ دلار از چین به ایران حمل میشد، اکنون بین ۸ تا ۹ هزار دلار قیمت دارد. افزایش نرخ بیمه جنگ (war risk premium)، زمان انتظار طولانیتر برای رزرو فضا و محدودیت تعداد کشتیهای حاضر به ورود به آبهای ایران، عوامل اصلی این افزایش هستند.
کدام محمولهها بیشتر تحت تأثیر قرار گرفتهاند؟
محمولههایی که از بنادر جنوبی چین (گوانگجو، شنژن) یا شمالی (شانگهای، تیانجین) به مقصد بندرعباس، بوشهر یا انزلی ارسال میشوند، با موارد زیر روبهرو هستند:
- کالاهای فاسدشدنی و حساس به زمان: تأخیرهای ۱۰ تا ۲۰ روزه خطر فساد یا از دست رفتن فصل فروش را بالا میبرد. حمل هوایی از چین به ایران برای این دسته مناسبتر است.
- کالاهای با ارزش متوسط و حجم بالا: انتخاب بین حمل کانتینری کامل (FCL) و خرده بار دریایی (LCL) باید بر اساس نرخ فعلی و زمان تحویل بازبینی شود.
- کالاهای فوری: حمل زمینی با کامیون یا حمل ریلی از طریق آسیای میانه میتواند جایگزینهایی امنتر از مسیر دریایی باشند.
توصیههای عملی برای واردکنندگان ایرانی
در شرایط فعلی، مدیریت زنجیره تأمین چین-ایران نیازمند دقت بیشتری است:
- زمان سفارش را جلوتر ببرید: با توجه به نرخ بالای حمل و محدودیت فضا، رزرو ۳ تا ۴ هفته زودتر از موعد بهترین راه برای تأمین فضاست.
- بیمه مناسب انتخاب کنید: مطمئن شوید بیمه نامه شما ریسکهای جنگی، تأخیر و آسیب در مسیرهای جایگزین را پوشش میدهد.
- مسیرهای جایگزین را بررسی کنید: در مواقع اضطراری، ترکیب حمل ریلی از چین به مرزهای شمالی ایران یا حمل جادهای میتواند هزینه و زمان قابل قبولی ارائه دهد.
- مشاوره بگیرید: تیم حمل چین میتواند با توجه به آخرین وضعیت بنادر و نرخها، بهترین راهکار را برای محموله شما پیشنهاد دهد.
نتیجهگیری
هفته گذشته نشان داد که تحریمها و تنشهای تنگه هرمز هنوز متغیرهای اصلی قیمتگذاری در مسیر چین-ایران هستند. اگرچه کالاها همچنان در حال حرکت هستند، اما هزینهها در سطح بالا باقی ماندهاند. برای واردکنندگان، کلید موفقیت در این دوره، انعطافپذیری در انتخاب مسیر، برنامهریزی زودتر و همکاری با فورواردر مطلع از تحولات منطقه است.
برای اطلاع از آخرین نرخ حمل از چین به ایران و دریافت مشاوره رایگان، همین حالا از طریق تماس با ما یا واتساپ با تیم حمل چین در ارتباط باشید.